Volta - koń, konie, jeździectwo, jazda konna
koń, konie, jeździec, jeździectwo, jazda konna

koń, konie, jazda konna, jeździectwo, portal jeździecki, jazdy konne

szukaj:
Menu głównekonie
konie
konie
Działy
konie
konie
Końskie motto: konie
konie
konie
Najczęściej czytane
konie
konie
koń, konie

Artykuły > Hodowla i chów koni > Wybrane pasożyty zewnętrzne i wewnętrzne u koni
konny, końskie
Autor: Karolina Aleksandra Chodkowska


Wybrane pasożyty zewnętrzne i wewnętrzne u koni




Współczesna hodowla koni dąży do uzyskania zwierząt które będą pod każdym względem doskonałe .Mają spełniać ostre warunki stawiane im w przyszłości jako zwierzętom zarówno hodowlanym, sportowcom, czy towarzyszom człowieka (coraz modniejsze jest traktowanie konia jako tzw. ”pet” czyli zwierzaka domowego-przyjaciela rodziny).Wszystkie te grupy by mogły prawidłowo funkcjonować i stać się punktem wyjścia do ”produkcji” kolejnych pokoleń ulepszonych koni narażone są na wiele chorób i niebezpieczeństw, które spędzają sen z powiek niejednemu właścicielowi, jeźdźcowi, hodowcy a także lekarzom weterynarii.
W tej pracy mam nadzieję pokazać jeden z najważniejszych problemów jakim spotykamy się na co dzień w leczeniu ,ale i profilaktyce koni. Warunkiem dobrego leczenia i profilaktyki jest poznanie sedna sprawy a w tym przypadku „wroga” jakim są pasożyty zewnętrzne i wewnętrzne u koni.
Pasożyty wewnętrzne u koni wywołują biegunki, anemię, postępującą utratę masy ciała, chudnięcie, kolki o ciężkim przebiegu, zmniejszenie ogólnej odporności, mogą sprzyjać rozwojowi innych chorób (C.O.P.D., rozdokokozy u źrebiąt) oraz wywołują zaburzenia rozwoju kośćca u młodych koni. Konie atakowane są przez ponad 60 gatunków pasożytów (pierwotniaki, przywry, tasiemce, nicienie, owady).
Dobrze utrzymane konie również są narażone na kontakt z formami inwazyjnymi pasożytów, a zagrożenie to znacznie wzrasta w okresie pastwiskowym. Istnieje również specyfika zakażeń pasożytniczych związana z wiekiem koni, porą roku, położeniem geograficznym. Schorzenia pasożytnicze należą do szczególnie niebezpiecznych, gdyż z reguły przebiegają bezobjawowo, a w przypadku wystąpienia objawów klinicznych są trudne do rozpoznania ze względu na swoją nieswoistość i powodują istotne problemy diagnostyczne. Natomiast wymagania koniom sportowym i rekreacyjnym dotyczą głównie doskonałej kondycji fizycznej i psychicznej. Podstawą opieki nad koniem jest efektywna kontrola pasożytów. Konie są ciągle narażone na zarażanie się pasożytami, ponieważ spożywają je wraz z roślinami na pastwisku. Badania w Wielkiej Brytanii i stanie Ohio wykazały, że czyszczenie padoków z odchodów dwa razy w tygodniu jest znacznie bardziej skutecznym sposobem eliminacji pasożytów niż jakikolwiek środek chemiczny. Oczywiście sprzątanie padoków nie zawsze jest możliwe, ponieważ wiąże się to z zatrudnieniem dodatkowej osoby wyłącznie do sprzątania padoków. Jednak połączenie wypasu na czystym padoku z regularnym odrobaczaniem konia minimalizuje prawdopodobieństwo zarobaczenia prawie do zera. Jakiejkolwiek metody kontroli pasożytów nie wybierzemy należy pamiętać, że zaniedbanie konia w tej kwestii może być tragiczne w skutkach.

Znajomość typów pasożytów u koni i ich cykl życiowy pozwala na skuteczną ochronę przed zarobaczeniem .Rutynowo konie odrobacza się dwa razy do roku , przed i po okresie pastwiskowym-co uzasadnione jest sezonowością rozwoju pasożytów. U regularnie odrobaczonych dorosłych koni problemem są jedynie inwazje małych słupkowców ,znacznie rzadziej tasiemców tasiemców larw gzow. U źrebiąt natomiast występują specyficzne dla nich choroby pasożytnicze-węgorczyca i glistnica.
Pokrótce omówię wewnętrzne pasożyty wewnętrzne (ich budowę, cykle ,zwalczanie) by potem przejść do pasożytów zewnętrznych, które stanowią nie tyle problem stricte zdrowotny co uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie koni w stadzie, w sporcie a także stanowią częste źródło wizyt właścicieli u lekarzy weterynarii w celu zakupienia skutecznych środków zwalczających owe pasożyty.


Babeszjoza (gorączka teksańska)
Babeszjoza u koni wywoływana jest przez pierwotniaki Babesia etui i B.caballi. Choroba ta dotyka także inne koniowate (zebry, muły, osły)w rejonie Europy Południowej, Azji, Ameryki Północnej i Południowej. Zachorowalność jest uzależniona od występowania i rozmieszczenia kleszczy, będących wektorami biologicznymi pierwotniakami występującego w aktywnej fazie choroby we krwi obwodowej żywicieli. Kleszcze z kolei przenoszą pierwotniaki w okresie swojego cyklu rozwojowego. W przypadku babeszjozy koni są to kleszcze należące do Dermacentor,Rhipicephalus,Hyalomna sp. Choroba ta cechuje się łagodniejszym przebiegiem u zwierząt młodych. Zwierzęta, które nigdy wcześniej nie zetknęły się z pasożytem, są wrażliwsze. U źrebiąt pochodzących od matek opornych na chorobę odporność się utrzymuje do 6miesięcy,a na obszarach ,gdzie choroba występuje w formie enzootii ,nosicielstwo pozostaje przez całe życie.
Rozwój tych pasożytów kleszczach nie został bliżej zbadany. W krwinkach rozmnażają się przez zwykły podział lub podwójne pączkowanie. Zarażona samica przekazuje pasożyty transowarialnie larwom i poczwarkom, formy inwazyjne pasożyta osiedlają się w gruczołach ślinowych samicy.
Okres inkubacji choroby u koni wynosi 8-10 dni. Objawy kliniczne to przemijająca gorączka,obrzęki głowy,ściany brzucha,pęcin,lekka żółtaczka,czasami hemoglobinuria, utrudnione poruszanie się ,osłabienie .Smierć chorego zwierzęcia może nastąpić w ciągu 24h trwania choroby, ale na ogół następuje w ciągu 8-10dni.
Diagnostyka laboratoryjna wykorzystywana do rozpoznania babeszjozy polega na wykazaniu obecności pierwotniaków q erytrocytach, co można wykazać robiąc rozmazy krwi. Badaniami OWD ,fluorescencji i hemaglutynacji pośredniej i testem ELISA itp. Można rozpoznać inwazję, która miała miejsce w ciągu poprzednich 12 miesięcy. W badaniach hematologicznych stwierdza się w czasie trwania choroby wyraźny spadek liczby erytrocytów erytrocytów obniżenia zawartości hemoglobiny ,szczególnie 9-16dni po inwazji oraz trombocytopenię i niski poziom fibrynogenu.

Rys.2 Zmiany w obrazie czerwonokrwinkowym wywołane przez B.equi
Podstawą profilaktyki jest eliminacja kleszczy w rejonie, gdzie dochodzi do inwazji. Jeżeli kleszcze są zarażone pierwotniakami, leczenie koni nie daje oczekiwanych rezultatów na skutek wielokrotnych nawrotów choroby. Do zalecanych leków stosowanych u koni można zaliczyć imidokarbamid, przy czym należy pamiętać ,ze w leczeniu babeszjozy mogą występować poważne reakcje miejscowe. Stosuje się szczepienia zwierząt wrażliwych, wprowadzanych do stada oraz szczepionki zawierające pierwotniaki żywe (chemoimmunizacja),zabite z adiutantami lub szczepionki atenuowane.
Małe słupkowce
Do grupy małych słupkowców zalicza się 25 gatunków notowanych u koni w Polsce.Najczęściej mamy do czynienia z Cyliststephanus sp. I Cylistocyclus sp. Podstawowe znaczenie chorobotwórcze mają larwy wnikające do błony śluzowej jelita grubego w celu odbycia lnień. Stadia larwalne wywołują zapalenie błony śluzowej ,co objawia się biegunką różnego nasilenia, zależnie od stopnia uszkodzenia śluzówki. Wychodzące do światła okrężnicy bezpośrednio przed osiągnięciem dojrzałości larwy piątego stadium są przyczyną ostrych i przewlekłych zapaleń błony śluzowej jelita grubego


Czas wystąpienia –wiek koni Przyczyna Objawy kliniczne Zmiany AP Zmiany we krwi
Koniec lata do późnej jesieni L3 i L4 w ścianie okrężnicy , migracja larw do światła jelita Chudnięcie, wystający brzuch, bolesność, biegunka, anemia Przewlekłe zapalenie jelit,wrzody Leukocytoza, eozynofilia
Zima do wczesnej wiosny ,konie do 6lat,najczęściej roczniaki i 2latki Masowe wychodzenie setek larw z bł. śluzowej do światła jelita Utrata masy ciała, biegunka, odwodnienie, niedokrwistośćobjawy morzyskowe Ostre zapalenie jelit Leukocytoza, eozynofilia,wzrost stężenia globulin

Tab.1
Postacie dorosłe (długość 6-12mm)lokalizujące się w świetle okrężnicy, są z reguły mało patogenne. Małe słupkowe występują powszechnie u koni niezależnie od wieku, w znacznej intensywności zarażenia )setki i tysiące osobników)nawet w warunkach regularnego odrobaczania. Przyczyną tego jest niepełna skuteczność dostępnych preparatów (także ivermetyny i moksydektyny) przeciwko larwom w błonie śluzowej okrężnicy. Szerokie rozpowszechnienie tych pasożytów uwarunkowane jest także ich prostym cyklem rozwojowym. Z jaj wydalanych z kałem w ciągu kilku dni rozwijają się na padoku larwy trzeciego stadium, będące formą inwazyjną. U koni wierzchowych w ośrodkach jeździeckich stwierdzono ekstensywność inwazji 81% ,podczas gdy konie zimnokrwiste zarażone są praktycznie w 100%.Larwy małych słupkowców w okresie zimy wstrzymują rozwój (hipobioza),pozostając przez wiele tygodni w błonie śluzowej okrężnicy wielkiej i jelita ślepego. Rozwijające się wiosną (kwiecień-maj) z tych larw nicienie dorosłe produkują duże ilości jaj wydalanych przez konie na początku sezonu pastwiskowego (maj-czerwiec),co powoduje znaczne skażenie pastwiska larwami inwazyjnymi.


Słupkowce duże

Najczęściej chorobę wywołują słupkowce zaliczane do Strongylus vulgaris,Strongylus edentatus,Strongylus equinus i Trichodontophorus sp. Pasożyty występują u koni na całym świecie ,przy czym dla przeżywalności jaj i larw korzystnym środowiskiem są wilgotne, ciepłe i zacienione miejsca bytowania zwierząt. Szczyt inwazji przypada na późne lato i jesień.

Cykl rozwojowy słupkowców jest prosty. Zarażenie następuje drogą alimentarną. Głównym miejscem zarażenia się koni jest pastwisko, szczególnie zroszone lub po deszczu. W ciągu 7 dni w sprzyjających warunkach z jaj wydalanych do środowiska wraz z kałem rozwijają się larwy. Stadium inwazyjne osiągają po dwukrotnym lnieniu ,tj. po 4-6 dniach ,przy czym larwy inwazyjne dzięki pochewce wycinkowej z drugiego lnienia ,w której pozostają, są odporne na wysychanie i niskie temperatury. Ta właściwość powoduje ,że mogą one zachować zdolność inwazyjną mimo długiego okresu suszy lub mrozów. Larwy słupkowców dużych w cyklu migracyjnym wędrują do jelita przez naczynia krwionośne, jak np. Strongylus vulgaris do tętnicy krezkowej przedniej, stamtąd z powrotem do ściany jelita i do jego światła, czy Strongylus edentatus przez żyły wrotne do wątroby ,a stamtąd dopiero do światła jelita ślepego. Długość tych nicieni dochodzi do 4,8 cm. Przedni koniec ciała jest prosty i tępy.Otwór gębowy posiada dwa wieńce listewek. Torebka gębowa jest kształtu kulistego lub lejkowatego, z ****** umieszczonymi na jej dnie. Wędrówki larw mogą powodować uszkodzenie splotów nerwowych, narządów wewnętrznych i ścian jelit, jak też zaburzać ich perystaltykę. Okres wędrówki larw jest długi i może trwać kilka miesięcy.
Badania dodatkowe przy diagnostyce inwazjologicznej polegają na hodowli larw w celu zidentyfikowania gatunków pasożytów (najczęściej występują inwazje mieszane),określaniu ilości jaj w kale w celu stwierdzenia nasilenia inwazji oraz na oznaczaniu wskaźników hematologicznych, takich jak liczba erytrocytów, procent hemoglobiny, objętość erytrocytów, które wskazują na niedokrwistość, a co za tym idzie mogą być wskaźnikiem nasilenia inwazji. W wyjątkowych silnych inwazjach zaleca się stosowanie metody sekcyjne.
Leczenie
Jako skuteczne leki poleca się Iwermektynę ,Mebendazol ,Fenbendazol. Uzupełnieniem terapii może być leczenie niedokrwistości. Uważa się, że znajomość przebiegu dynamiki wydalania jaj pasożytów przewodu pokarmowego może stanowić podstawę do opracowania programów profilaktycznych i zwalczania pasożytów szczególnie u koni, których wysoka wartość nie pozwala na szersze wykorzystanie metod sekcyjnych w określaniu intensywności i ekstensywności zarażenia. Przy opracowywaniu programów profilaktycznych i odrobaczaniu zaleca siew większym niż dotychczas stopniu uwzględnić panujące na danym terenie warunki klimatyczno- glebowe.


Węgorek koński-węgorczyca koni (strongyloidosis equi)

Jest to choroba wywoływana przez Strongyloides westeri. Występuje w większości krajów świata,nie stanowiąc większego problemu w znaczeniu gospodarczym. Żywicielem ostatecznym może być zarówno koń, jak i osioł czy zebra. Zarażenie zwierząt szczególnie młodych inwazyjną larwą następuje per os ,przez penetrację skóry oraz za pośrednictwem mleka matki. Najczęściej występuje u źrebiąt wkrótce po urodzeniu wskutek uaktywnienia się u klaczy larw tkankowych ,które przenikają w czasie ciąży przez łożysko (zarażenie śródmaciczne), a po porodzie migrują do gruczołu mlekowego. Węgorczyca to inwazja typowo stajenna:choroba nasila się przy dużym zagęszczeniu źrebiąt. Dwutygodniowe źrebięta wydalają z kałem jaja zawierające larwy, szerząc inwazję w stajni, a do najliczniejszych zarażeń dochodzi w wieku około 2 miesięcy. Źrebięta w pierwszej fazie inwazji kaszlą ( migracja larw do płuc),następnie występują intensywne biegunki. Zarażenia w stajni rozprzestrzeniają się szybko wskutek cech rozwoju pasożyta.
Cykl rozwojowy
Z jaj produkowanych przez partenogenetyczne samice, wydalanych przez źrebięta z kałem, wykluwają się larwy ,których część rozwija się w formy inwazyjne (rozwój prosty-inwazja larw per os i per cutam|) lub pokolenie wolno żyjące rozdzielnopłciowe (rozwój złożony)Larwy inwazyjne mnożą się więc poza organizmem żywiciela, w ściółce. Po zakażeniu per os osiągają płuca przez naczynia krwionośne następnie dostają się do tchawicy, gardła, skąd są wykasływane i ponownie połykane. Dojrzewają w jelicie cienkim i tam przekształcają się w partenogenetyczne samice
Leczenie jak przy strongyloidozie


Tasiemczyce koni (Anoplocephalosis)

Tasiemczyce koni wywoływane są z reguły przez tasiemce Anoplocephala magna,Anaplocephala perfoliata oraz Paranoplocephala mamillana. Występuje dość rzadko, jednak w chwili pojawienia się rozprzestrzeniają się szybko. Mogą stanowić poważny problem inwazjologiczny u młodych zwierząt. Tasiemiec A.magna umiejscawia się zazwyczaj w tylnym odcinku jelita cienkiego ,zaś A.perfoliata w tylnym odcinku jelita cienkiego, w jelicie ślepym, a także w okolicy zastawki biodrowo-okrężniczej .Jaja tasiemca wydostają się do środowiska z kałem. Żywicielem pośrednim tasiemca koni są roztocza z rodziny Oribatoidea, które zjadają jaja zawierające onkosfery. Owe roztocza to mikroskopijne saprofagi,które występując w faunie glebowej obszarów zalesionych, biorą udział w procesach próchnicotwórczych. Mechowce zjadają jaja tasiemców zawierające onkosferę ,z której w ich jamie ciała rozwija się inwazyjny cysticerkoid. Konie zarażają się na przyleśnych pastwiskach zjadając mechowce z cysticerkoidami. Spośród gatunków tasiemców właściwych dla koni w Europie najczęściej występuje inwazja A.perfoliata (tasiemiec długości 3-8cm,lokalizujący się w końcowym odcinku jelita biodrowego ,w okolicy ujścia biodrowo-ślepego i jelicie ślepym.)Badania sekcyjne w Polsce koni zimnokrwistych wykazały występowanie obydwu gatunków Anaplocephala spp. w ekstensywności zarażenia po 4 %.
Inwazja tasiemców występuje niezależnie od wieku koni, jednak z tendencją wzrostową u starszych zwierząt. Specyfika budowy anatomicznej tasiemców powoduje ,że przyżyciowe wykrycie inwazji u koni jest trudne (mała szansa stwierdzenia członów i jaj w kale)Nawet przy inwazjach silnego stopnia zarażenie jest często bezobjawowe. Tasiemce przyczepiając się za pomocą główki do błony śluzowej jelita ,powodują jej nieżytowe zapalenie, zgrubienia i owrzodzenia.


Glistnica koni (Parascaridiosis)

Glistnica występuje głównie u źrebiąt do 1 roku życia ,a wywołuje ją nicień Parascaris quorum z rodziny Ascarididae. Glista ta pasożytuje u koni w jelitach cienkich. Szerzeniu się inwazji sprzyjają trzy główne czynniki: wyjątkowa płodność samic pasożyta (do 200tys.jaj na dobę)długotrwała przeżywalność jaj w środowisku (kilka lat) dzięki grubej otoczce chroniącej larwę inwazyjną w jaju oraz lepkość otoczki jaj. Inwazje o niskim nasileniu występują bezobjawowo u koni dorosłych, które są stałym źródłem zarażenia dla źrebiąt. W Polsce zarażenie zwierząt dorosłych stwierdzono u odpowiednio 20% i 5,6% koni zimnokrwistych i wierzchowych.W stadnym chowie glistnica obejmuje często 100% pogłowia 2-4miesięcznych źrebiąt.

Cykl rozwojowy
Rozwój tego pasożyta przebiega według typu Ascaris trwając nawet 80dni i kończy się uzyskaniem dojrzałości płciowej. Osobniki dorosłe składają ogromne ilości jaj w jelicie cienkim konia (żywiciela).Wraz z kałem są one wydalane do środowiska ,gdzie mogą przeżywać nawet do 5lat zarówno przy wysokiej wilgotności jak i w niskich temperaturach. Zarażenie koni następuje larwami inwazyjnymi na pastwiskach lub też w nieprawidłowo utrzymanych pod względem higienicznym stajniach. Przyjęte przez żywiciela przechodzą przez ścianę jelita do wątroby żyła wrotną. Przez naczynia krwionośne dostają się do płuc, wędrują do tchawicy i zostają ponownie połknięte. Ostatecznie przytwierdzają się do ściany jelita. Podczas wędrówki istnieje niebezpieczeństwo przedostania się larw do krwioobiegu dużego. Wówczas mogą przedostać się do różnych narządów i tworzyć tam charakterystyczne guzki robacze, a następnie obumierają. Ekstensywność inwazji u źrebiąt może dochodzić do 25-30%.

Objawy
Występują w zależności od stadium rozwojowego glisty, tzn. w przypadku wędrówki larw widoczne są objawy ze strony układu pokarmowego (biegunki),następnie w zależności od nasilenia inwazji układu oddechowego(kaszel-gdy glisty w tchawicy),a także układu nerwowego (drgawki u źrebiąt).W przypadku osiedlenia się formy dojrzałej w jelicie cienkim, występują w nim stany zapalne. U osobników dotkniętych inwazją obserwuje się matowienie sierści, niedokrwistość i zahamowanie rozwoju, a przy silnych inwazjach może dojśc do zaczopowania jelit, a nawet śmierci. Glistnicę u źrebiąt można zdiagnozować dopiero od 10 tyg. Kiedy pojawiają się jaja w kale. Zarażenie stwarza duże zagrożenie dla źrebiąt z racji nie tylko objadania żywiciela, ale i toksycznego działania produktów przemiany materii glist .
Zapobieganie polega przede wszystkim na utrzymaniu w stajniach dobrych warunków higienicznych, częstym usuwaniu ściółki i poddawaniu jej biotermicznemu odkażaniu. Istotne jest ustalenie profilaktycznych terminów odrobaczeń zwierząt. W leczeniu stosuje się ivermektyne doustnie ,lewamizol lub winian pyrantelu.





Okres inwazji Czas trwania Objawy kliniczne
Wędrówka L3 przez wątrobę i płuca 14-17dni Nieswoiste: kaszel, oddechy typu „grzmotnięcia w klatkę piersiową”
Rozwój w j.cienkim L4-L5 63dni bezobjawowo
Dorosłe glisty w j.cienkim Po ok. 80dniach od spożycia jaj inwazyjnych Nastroszenie sierści, wychudzenie, pękaty brzuch

Gzawica końska
Do najczęstszych pasożytów zewnętrznych atakujących koniowate należy giez. Sam giez jako pasożyt zewnętrzny nie jest bardzo szkodliwy dla zdrowia zwierząt ,ale jego larwy bytujące w żołądku powodują nie małe szkody zdrowotne u koni .Gzawica koni występuje w dwóch formach-gzawica żołądkowo-jelitowa-gasterofiloza i gzawica nosowo-gardłowa-rhinoestroza.
Gasterofiloze wywołują larwy 6 gatunków muchówek z rodzaju Gasterophilus: G.intestinalis,G.nasalis,G.haemorrhoidalis,G.Pecorum,G.intermis,G.nigricornis.Są to owady średniej wielkości i duże dł.9-16mm barwy od jasnobrązowej do czarnej(często w jaskrawe plamy) o uwstecznionych narządach gębowych. U samic występuje pokładełko. Jaja zaopatrzone są w specjalne „czepne” przydatki i składane są na sierści zwierząt –tylko G.pecorum na źdźbłach traw.

Cykl rozwojowy


Samice Gasterophilus heamorrhoidalis składa jaja w okolicy twarzowej, przede wszystkim na włosach warg, jednak najczęściej występujący G.intestinalis składa jaja na kończynach piersiowych. Jaja gzów są stosunkowo łatwe do zauważenia na sierści, bo choć niewielkie występują w wielkiej ilości (samica składa od 200 do 1000).Rozwinięte w jajach larwy uwalniane są z osłonki poprzez zlizywanie lub w przypadku pozostałych gatunków samorzutnie się wykluwają i pełzają do jamy ustnej. Umiejscawiając się w jej błonie śluzowej,gdzie w ciągu 21-28dni lnieją i jako drugie stadium larwalne przechodzą do dalszych odcinków przewodu pokarmowego: żołądka (G.intestinalis, G.heamorrhoidalis, G.pecorum), dwunastnicy (G.nasalis) i prostnicy (G.inermis, G.heamorrhoidalis) .Pozostają tam do kolejnego lnienia na wiosnę następnego roku. Larwy III stadium opuszczają żywiciela w początku lata, po przepoczwarzeniu się w kale lub ziemi wciągu 3-4tyg. rozwijają dojrzałe gzy. W związku z cyklem rozwojowym pasożyta ekstensywność inwazji gzów zmienia się znacznie w ciągu roku. Larwy opuszczają żywiciela w okresie lata, więc od czerwca do września badania sekcyjne wykazują najniższą częstotliwość inwazji. W Polsce największe nasilenie gasterofilozy obserwuje się od października do czerwca.
Objawy kliniczne
Dorosłe samice gza powodują niepokój koni. Wyklute z jaj larwy wnikając do błony śluzowej języka i jamy ustnej wywołują stany zapalne ,co objawia się utrudnionym pobieraniem pokarmu.Larwy3stadium przyczepiają się za pomocą haczyków do błony śluzowej żołądka tworząc skupiska, głównie w części wpustowej ,pod którymi powstają rozległe owrzodzenia. Może to powodować zaburzenia perystaltyki żołądka i wywołać objawy morzyskowe. Najczęściej występuje brak apetytu i postępujące chudnięcie. Bardzo silne inwazje mogą być przyczyną śmierci wskutek perforacji ściany żołądka.
Rozpoznanie inwazji gzawicy
Rozpoznanie wymaga kompleksowych obserwacji miejsc wypasu i zachowania się koni oraz dokładnych oględzin sierści zwierząt w okresie lata. Metodą przyżyciową rozpoznania inwazji może być stwierdzenie larw w kale w początkach lata ,gdy opuszczają one żywiciela, względnie stadiów larwalnych wydalanych po odrobaczeniu. W drugim przypadku jest to możliwe po zastosowaniu preparatów zawierających iwermektynę, moksydektynę, metrifonat Kub trichlorfon, których spektrum działania obejmuje oprócz nicieni i pasożytów zewnętrznych także larwy gzow. Niekiedy udaje się wydobyć larwy podczas zabiegu płukania żołądka.

Zwalczanie
Przy zwalczaniu gasterofilozy bardzo istotny jest termin leczenia. Preparat zastosować należy jesienią (październik),aby zlikwidować inwazję we wczesnej fazie, nie dopuszczać podrażnienia śluzówki żołądka przez larwy III stadium. Preparaty dostępne na polskim rynku usuwają 2 i 3 stadium larwalne gzów ze skutecznością 95-100%.





Preparat-postać Skład Dawka subst.czynnej Producent
Neguvon-proszek trichlorfon 40mg/kg Bayer
Equalan pasta iwermektyna 0,2mg/kg Merial
Equest żel moksydektyna 400µg/kg Fort Dodge
Rintal plus pasta Febantel+metrifonat 6mg/kg+30mg/kg Bayer
Termin+trichlorfon Mebendazol+trichlorfon 8,8mg/kg+40mg/kg Janssen


Wszołowica
Wszołowicę koni wywołuje Werneckiella etui pasożyt ściśle przystosowany do koni i osłów. Są to małe (dł. do 2mm szer. do 0,8mm)owady bezskrzydłe o licznych włosach na ciele. Cechą charakterystyczną jest głowa szersza od pierwszego członu tułowia i obecność dobrze wykształconych żuwaczek w aparacie gębowym. Rozwój wszołów jest hemimetaboliczny tj. owady te przechodzą niekompletną metamorfozę-brak jest stadium poczwarki (niewrażliwej na działanie insektycydów),insektycydów kolejne stadia rozwojowe nieznacznie tylko różnią się budowa. Okresy rozwoju poszczególnych stadiów wynoszą w przybliżeniu:
Rozwój embrionalny-5-8dni stadium nimfalne 1-3 ok. 22-26dni.Poza organizmem wszoły mogą przeżyć około 10dni.Najintensywniejsze inwazje stwierdzano w okresie jesienno-zimowym. Konie zakażają się najczęściej przez bezpośredni kontakt,chociaż możliwe jest też przenoszenie tych pasożytów na sprzęcie służącym do pielęgnacji.Wszoły umiejscawiają się głównie w okolicy grzywy i nasady ogona. Przy intensywnych inwazjach występują na całym ciele. Odżywiają się keratynowymi wytworami naskórka. Drażniąc powodują silny świąd. Wszoły mogą być nosicielami riketsji oraz NZK.


W.equi
Warto wspomnieć ,że oprócz wymienionych pasożytów zewnętrznych koni dość często mamy do czynienia z wszawicą wywoływaną przez wesz Haematropinus asini,świerzbem pęcinowym (sarcoptes bovis),świerzbowcem naskórnym a także zmorą nie tylko koni ale i jeźdźców –szeregu owadów latających muchami ,meszkami komarami .To dzięki nim firmy produkujące sprzęt jeździecki zarabiają krocie wprowadzając nowe modele derek siatkowych i moskitier na twarze koni czy „super” skuteczne środki odstraszające owady.
Taka różnorodność pasożytów naszych kopytnych pacjentów stawia przed nami nie lada wyzwanie. W rozmowach właścicielami musimy podkreślać niezwykle istotną rolę zabiegu odrobaczania koni we właściwy sposób zgodny z cyklami rozwojowymi. Musimy też uczulić posiadaczy czworonogów na skutki złego lub całkowitego braku odrobaczania ,a także zniwelować stary żart „że lepiej mieć tasiemca niż żadnego życia wewnętrznego. Tak naprawdę niewielu hodowco zdaje sobie sprawę ze skutków powstających uszkodzeń układzie pokarmowym przy inwazjach słupkowców czy ranach czy alergiach powstających przy świądzie powstających podczas inwazji pasożytów zewnętrznych. To naszym zadaniem jest pokazanie ,że koń tak jak pies czy dziecko potrzebuje indywidualnie dobranego programu odrobaczeń.



Bibliografia
1.Konstanty Romaniuk „Gasterofiloza koni”Magazyn weterynaryjny vol.10,nr 57’2001
2.Stefański W.:Parazytologia weterynaryjna.II PWRiL Waszrawa1970
3.Gawor Jakub „Gzawica u koni”Magazynweterynaryjny vol.11,nr70’2002
4.Cencek Tomasz „Pasożyty zewnętrzne”Magazyn weterynaryjny vol.11,70’2002
5.Horses diseases Hampton,Sharms t.2
6.Zdjęcia :Świat koni 2005/2006,strona firmy merial
7.Zbigniew Wróblewski „Zwalczanie Pasożytów Pasożytów Koni”Hodowca i jeździec”
Rok IV nr 2(9)/2006.
konny, jezdziecki, koński
komentarz[3] | drukuj

Copyright (C) Volta 2008
koń, konie, jazda konna, jeździectwo - KONIEczny portal jeździecki

Volta nie ponosi odpowiedzialności za wypowiedzi użytkowników.

VOLTA - koń, konie, jazda konna, jeździectwo - KONIEczny portal jeździecki [Thu, 30 Oct 2014 20:46:58 +0100] 0.121 s